Voedselbos Ketelbroek

Wouter van Eck June 26, 2020
5694 keer bekeken 1 comments

Dit zijn de projecten die zijn ingediend voor de Gelderse prijs voor ruimtelijke kwaliteit 2020 met als titel 'Brede blik op ruimte'. Projecten waar we als Gelderlander trots op mogen zijn.

Wil je weten welke projecten genomineerd zijn? Klik dan hier.

Voedselbos Ketelbroek is geslaagd als aansprekend voorbeeld om landbouw en natuur te verzoenen. Op een kale, identiteitsloze akker is de natuur overtuigend teruggekeerd. Andere resultaten: waterretentie, koolstofbinding, schoolmoestuin, openbaar wandelpad en heel veel smakelijke oogsten.

Keuzemenu ambities

Energietransitie
Klimaatadaptie
Circulaire economie
Biodiverstiteit
Economisch vestigingsklimaar
Woon- en leefomgeving

In de gemeente(n)

Berg en Dal

Omschrijving van de ligging van het project

In het buitengebied van Groesbeek, waar agrarische schaalvergroting in het verleden landschappelijk kwaliteit, natuur en band met de omgeving heeft geschaad.

Periode van realisatie van het project

Gestart in 2009. Een deel van de aanplant zal rond 2159 zeker nog productief zijn (en prachtig ogen).

De belangrijkste actoren in en rond het project

Maatschap Ketelbroek (eigenaar en intiatiefnemer), Waterschap Rivierenland (waterretentie en natuurvriendelijke oevers), Basisschool Op de Horst (schoolmoestuin), Green Deal Voedselbossen (koploperproject), Stichting Voedselbosbouw (scholing en rondleidingen), gemeente Berg en Dal (landschapsontwikkelingsplan), WUR (gastcolleges, stages en onderzoeken), landschapsvereninging De Ploegdriever, Restaurant De Nieuw Winkel (Nijmegen), Dorpshuis De Slenk, Brouwerij Nevel Artisan Ales e.v.a.

Beknopte beschrijving van het gerealiseerde project

Succesvol beproeven innovatieve landbouwmethode 'voedselbosbouw' (meerjarige teelt van bomen en struiken, gebaseerd op ecologische principes van een natuurlijk bos); Voorbeeldfunctie voor boeren, burgers en buitenlui; Zeldzame soorten keren terug in het landschap; Verhoogde belevingswaarde, voor bewoners en bezoekers van de regio; Verbeterde waterhuishouding, door waterberging en herstel bodemfunctie; Koolstofbinding (in groeiende biomassa en fors gestegen gehalte organische stof in de bodem); Aantoonbaar klimaatrobuust (weerbaar tegen extreme hoosbuien en extreme droogte en hitte); Opbouw economische relaties in de regio, waarbij afzet van kwaliteitsproducten via korte ketens perspectief biedt voor de agrarische onderneming en voor consumenten een band met het landschap ontstaat.

Opmerkelijke ruimtelijke kwaliteiten uitgelicht

Het landschap aan de voet van de stuwwal in het Rijk van Nijmegen toonde van oudsher een verfijnde combinatie van natte natuur en landbouwfuncties. Een mozaïeklandschap, waarbij de afwisseling een hoge belevingswaarde bood. De agrarische schaalvergroting heeft letterlijk diepe sporen getrokken: vogels en insecten zijn verdwenen, de meeste boerenbedrijven hebben moeten stoppen. Een leeg platteland heeft geen toekomst. Een landbouwmethode die niet weerbaar is tegen klimaatextremen heeft ook geen toekomst. Het terugbrengen van landschappelijke kwaliteiten, natuurherstel en waterberging wordt op het terrein van Voedselbos Ketelbroek gecombineerd met een aantrekkelijk agrarisch verdienmodel. Extreem weer wordt doorstaan. Het landschap krijgt weer een ziel!

Plan- en ontwerpproces

Een helder kompas (herstel landschappelijke diversiteit combineren met diverse functies) was het uitgangspunt. Vervolgens kennis oogsten bij betrokken personen en instanties, ideeën en contacten opdoen. Enkele voorbeelden. Het Waterschap wilde meer waterberging realiseren en daarvoor kon Maatschap Ketelbroek grond inbrengen. De gemeente had ambities vastgelegd in het Landschapsontwikkelingsplan waarbij aangesloten kon worden. Een centrale notenlaan, een elzensingel en het openbare wandelpad sluiten aan bij het verkavelingsritme uit de 19e eeuw. De schoolmoestuin heeft een eigen kamer in het landschap gekregen, de omzoming met een haag is op boomfeestdag samen de met kinderen aangeplant.

Ambities en opgaven voor de toekomst

De voorbeeldfunctie is geslaagd, de belangstelling van publiek en media is (bijna) overweldigend. Via de Green Deal Voedselbossen werken een groot aantal organisaties inmiddels samen om kennis te delen en na te gaan waar eventueel nog knelpunten in de regelgeving nog moeten worden opgelost om meer voedselbossen te realiseren. Geïnteresseerde agrariërs die (deels) willen omschakelen verdienen meer ondersteuning. De urgentie is hoog, de landschapspijn en de klimaatcrisis vragen om meer projecten als Voedselbos Ketelbroek!

Wat is jouw betrokkenheid bij het project?

Samen met Pieter Jansen heb ik het kale kavel in 2009 aangekocht. Vervolgens in samenwerking met onder meer het Waterschap het ontwerp gemaakt en daarna uitvoering en aanplant gerealiseerd. Tegenwoordig geven we veel rondleidingen en oogsten we wekelijks verse producten. Wij zijn boeren, blije boeren.

Bijzonderheden

Van Ketelbroek wordt je blij, naast alle terechte zorgen over klimaat en biodiversiteitsverlies wordt hier getoond dat er echt wat aan te doen is!

Voedselbos Ketelbroek

Images

Het Voedselbos: Landbouw 2.0

Steeds meer voedselbossen: 'Dit is de landbouw van de toekomst'

De Volkskrant - Zo kun je ook landbouw bedrijven.

Omroep Gelderland - Steeds meer voedselbossen, 10 jaar na start Ketelbroek

Comment

Twitter

On the map

1  Comments

Fields with an * are required.

We use CAPTCHA to prevent spam. Tick the checkbox to continue. You might be asked to select certain images

One moment ...
Voedselbos Ketelbroek July 11, 2020

Dag, we kregen bericht dat niet alle links hierboven goed werken. Die staan hier nogmaals, hopelijk lukt het zo wel!

Item op Omroep Gelderland over Ketelbroek als inspiratiebron voor andere projecten:

https://www.youtube.com/watch?v=RT1Bh908nVQ

Item over Ketelbroek als katalysator van meer projecten in Nieuwsuur (NPO): https://www.youtube.com/watch?v=MdfgrL1Lsn4

Artikel over Ketelbroek als combintie van voedselvoorziening, natuurherstel en klimaatadaptatie in de Volkskrant:

https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/voorpublicatie-het-voedselbos-is-een-paradijs-voor-luie-boeren-en-voor-de-natuur~bfbbddc5/

Cookie settings