Werken aan de toekomst van Polder Nijbroek

Hanneke Stenfert 26-06-2020
15073 keer bekeken 0 reacties

Dit zijn de projecten die zijn ingediend voor de Gelderse prijs voor ruimtelijke kwaliteit 2020 met als titel 'Brede blik op ruimte'. Projecten waar we als Gelderlander trots op mogen zijn.

Wil je weten welke projecten genomineerd zijn? Klik dan hier.

Nijbroek werkt aan haar toekomst. In co-creatie is een visie opgesteld, waarin uiteenlopende opgaven worden benaderd vanuit de kwaliteiten van het gebied. Dit maakt initiatief los, zoals de transformatie van een boerenerf tot nieuwe woonvorm met gemeenschapszin, duurzame energie en biodiversiteit.

Keuzemenu ambities

Energietransitie
Biodiverstiteit
Woon- en leefomgeving

In de gemeente(n)

Voorst

Omschrijving van de ligging van het project

Polder Nijbroek vormt de noordelijke punt van gemeente Voorst, tussen IJssel en Veluwe. De polder, gekenmerkt door een slagenlandschap, heeft een kleine dorpskern, het dorp Nijbroek.

Periode van realisatie van het project

juni 2018 - najaar 2021

De belangrijkste actoren in en rond het project

Plaatselijk Belang Nijbroek, Coöperatie Polder Nijbroek, Gemeente Voorst, Open Kaart | co-creatie van de leefomgeving, in samenwerking met: Marinke Steenhuis (SteenhuisMeurs), Catherine Visser (DaF-architecten), Paul de Graaf (Paul de Graaf Ontwerp & Onderzoek), Jan-Willem van der Schans (Wageningen University & Research), met medewerking van Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Beknopte beschrijving van het gerealiseerde project

Nijbroekers en gemeente Voorst hebben de handen ineen geslagen om gezamenlijk een toekomstbeeld te schetsen voor polder Nijbroek waarin toekomstige -en uiteenlopende- opgaven worden benaderd vanuit de intrinsieke kwaliteiten van het gebied. De visie is in co-creatie tot stand gekomen en is breed gedragen. De brede blik op de opgave heeft niet geleid tot vrijblijvende visie, maar tot enthousiasme en koppelkansen. De gemeenschap heeft een gebiedscoöperatie opgericht die werkt aan concrete initiatieven, waaronder de aankoop en transformatie van een voormalig boerenerf. In deze voorbeeldstellende ontwikkeling worden de verschillende bouwstenen van de visie, op sociaal, ecologisch, economisch en energetisch gebied tastbaar gemaakt in het Nijbroekse polderlandschap. Polder Nijbroek: landschap en gemeenschap verweven Polder Nijbroek, tussen IJssel en Veluwe, is een eeuwenoud landschap. De ruimtelijke structuur met kenmerkende kavelafmetingen, dijken en watergangen is door de eeuwen heen vrijwel onveranderd gebleven. Dit geldt feitelijk ook voor de sociale structuren. Bijzonder is dat de polder niet alleen zijn eigen waterstaat kende, maar ook qua bestuur, rechtspraak en kerk zelfstandig was. Deze mentaliteit is tot op de dag van vandaag voelbaar. Het DNA van het landschap is verweven met dat van de gemeenschap. Concrete plekken, tastbare dilemma’s voor het platteland Tegelijkertijd wordt naar het platteland gekeken als het domein waar urgente zaken als verduurzaming van de voedselproductie, de wateropgave en de energietransitie moeten plaatsvinden. Er is geen moment in de geschiedenis geweest waarop we zoveel willen van het platteland. Gebieden als polder Nijbroek zijn de plekken waar de opgaven voor het platteland concreet vorm moeten krijgen. De overzichtelijke schaal van het gebied maakt dat de dillema’s van deze opgaven hier heel tastbaar worden. Willen we vruchtbare grond ter beschikking stellen voor het opwekken van zonne-energie? Kunnen we in de voedselbehoefte voorzien zonder dat dit ten koste gaat van de biodiversiteit? Hoe kan ruimtelijke kwaliteit en recreatieve waarde van het historische cultuurlandschap samen blijven gaan met agrarisch ondernemerschap? Oplossingen kunnen bovendien pas goed vorm krijgen als ze aansluiting weten te vinden bij lokale vraagstukken, mogelijkheden en initiatieven. De lokale gemeenschap moet immers voor een groot deel handen en voeten geven aan de daadwerkelijke invulling van de toekomst van het platteland. Plannen zonder draagvlak zijn betekenisloos in een gebied als Nijbroek, waar particulieren -zowel bewoners, ondernemers als andere lokale partijen- grond en vastgoed in eigendom hebben en beheren. Een co-creatief toekomstbeeld voor polder Nijbroek Daarom heeft Open Kaart in opdracht van Plaatselijk Belang Nijbroek en gemeente Voorst mét inwoners een toekomstbeeld voor de polder Nijbroek ontwikkeld. Betrokkenen dachten vanaf het begin mee, deelden wat van waarde voor hen is, hielpen mee in de zoektocht naar kwaliteiten van het gebied en zetten relevante thema’s op de kaart. Op het scherpst van de snede, waar belangen soms ook botsen, zochten we samen naar een ambitieuze én gedragen visie. Zo’n visie wordt wellicht niet direct geassocieerd met zichtbaar resultaat. Maar: het co-creatief vormen van een toekomstbeeld heeft een ieders blik op ruimte verbreed. Door andere perspectieven te horen, conflicterende belangen te bespreken en waardering voor het landschap vanuit verschillende domeinen te delen. De blik op de toekomst is een perspectief waarin thema’s als water, energie, biodiversiteit, lokale economie, recreatie, leefbaarheid en wonen samenkomen. Van gedeelde blik naar gedeelde investeringen Het vormen van deze gedeelde blik heeft energie en middelen losgemaakt ook daadwerkelijk te investeren in het landschap. Nijbroekers hebben een gebiedscoöperatie opgericht om concrete projecten te kunnen initiëren en zo concreet handen en voeten te geven aan de visie. Niet eenma

Opmerkelijke ruimtelijke kwaliteiten uitgelicht

De belangrijkste waarde van dit project zit in het samenbrengen van verschillende perspectieven op ruimte. Boeren kijken anders naar het landschap dan burgers. Het Waterschap heeft niet dezelfde bril als een adviseur Wonen of Groen. Ruimtelijke kwaliteiten van de polder zijn inzichtelijk gemaakt, waardoor betrokkenen deze begrijpen en omarmen. De coöperatie zet zich er expliciet voorin om deze te versterken. Zowel visie als concrete initiatieven dragen bij aan: • Behoud van cultuurhistorische waarde van het landschap (verweven in toekomstbeeld leidend in beleid en initiatieven) • Versterken van landschappelijke elementen (o.a. aanplant van struweel/bomen langs slagengrenzen) • Verrijken van biodiversiteit (o.a. bloem- en kruidenstroken) • Nieuwe recreatieve mogelijkheden om de polder te beleven (nieuwe wandelroutes) • Aanvulling van het woningaanbod ter verbetering van de leefbaarheid (ontwikkelen van een nieuw erf met ook betaalbare huurwoningen) • Bijdrage aan de energietransitie (initiatief tot een lokaal zonneveld) Er is hierbij niet gedacht vanuit urgentie, maar vanuit waarderend onderzoek naar kwaliteiten van het gebied. Door deze manier van werken konden waarden en opgaven goed bij elkaar gebracht worden.

Plan- en ontwerpproces

Co-creatie: samenwerking met Nijbroekers, experts, ontwerpers en lokale overheden Om gezamenlijk tot een definitie van kwaliteit te komen, is het vormen van het toekomstbeeld bewust in samenwerking met Nijbroekers gedaan. Experts rondom diverse thema’s als cultuurhistorie, energie, water en ontwikkelingen in de agrarische sector brachten gedurende het proces de kennis in om geïnformeerd in gesprek te gaan. Persoonlijke verhalen van Nijbroekers en hun kijk op de polder gaven kleur aan de kwaliteiten (zie www.poldernijbroek.nl) Gedurende de fases zijn er 6 brede bijeenkomsten geweest. Drie daarvan gingen specifiek in op de thema’s wonen, werken en verblijven in de polder. Een kleinere groep van Nijbroekers functioneerde als klankbordgroep in het voorbereiden van de bijeenkomsten en het vertalen van de input. Het proces is afgesloten met een ‘interesseborrel’ waarbij Nijbroekers zich aan konden sluiten bij verschillende werkgroepen die handen en voeten geven aan de visie. Het oprichten van de gebiedscoöperatie was één van deze werkgroepen, naast wonen, energie en het verrijken van het landschap.

Ambities en opgaven voor de toekomst

De uitwerking van het nieuwe erf is in volle gang. Dit project, waarin sociale, economische en landschappelijke waarde samenkomt, heeft baat bij een goede verslaglegging in (professioneel) woord en beeld. Dit is wellicht een niet-voor de hand liggende, maar zeer relevant onderdeel. Het verwoorden en verbeelden van de gelaagdheid van de brede blik op ruimte én het handelen met dit brede perspectief helpt enthousiasme voor het project te doen groeien, duurzame beheersstructuren op te zetten met inwoners en een leerzaam voorbeeld te zijn voor andere lokale initiatieven binnen en buiten Nijbroek. Want dit project is nog maar het begin. De ambitie van de coöperatie is ook na dit project nieuwe initiatieven te ontwikkelen waarin de gedeelde visie op ruimtelijke kwaliteit zichtbaar wordt.

Wat is jouw betrokkenheid bij het project?

Open Kaart is gespecialiseerd in co-creatief ontwerpen. Als ontwerper (en bovendien geboren Nijbroeker) heb ik het gezamenlijk vormen van het toekomstbeeld geleid. Ook is Open Kaart betrokken in de planvorming van het nieuwe erf.

Afbeeldingen

Reageren

Twitter

Op de kaart

0  reacties

Velden met een * zijn verplicht.

We gebruiken CAPTCHA als controlemiddel om spam tegen te houden. Vink de checkbox aan om door te gaan. Mogelijk wordt er gevraagd om bepaalde afbeeldingen te selecteren.

Een momentje...
Cookie-instellingen