Een BeLaTafel voor basisschool de Bijenkorf

Remco de Kluizenaar July 05, 2018
44936 keer bekeken 15 comments

Bekijk de projecten van de 11 uitgekozen scholen hieronder.

Een co-creatieproces in een 'world-café' opzet waarin het stokje van brainstormen word doorgegeven van jong naar oud, leidt tot een ontwerp van een "BeLaTafel". Dit is een object voor de openbare ruimte van de school, dat leerlingen bedenken nav lessen over duurzaamheid en kunstworkshops.

Een BeLaTafel voor basisschool de Bijenkorf

Met een kunstenaar en onze kinderen willen we een creatief proces aangaan, om een BelaTafel te ontwerpen.

De Ireneschool in Wageningen bestaat bijna 70 jaar. Vanaf de tweede helft van 2018 gaan we verder onder een nieuwe naam in een nieuw gebouw aan de andere kant van de straat. Vanwege deze verandering vinden we het interessant om een kunstenaar de kinderen te laten begeleiden om iets van henzelf aan de nieuwe school te mogen toevoegen. We willen dit project na de verhuizing in 2019 laten plaatsvinden. De school waarover we dan praten is Basisschool de Bijenkorf https://www.basisschooldebijenkorf.nl

De school heeft deze naam niet voor niets gekozen: we willen de kinderen opleiden tot deel van een duurzame (verduurzamende) maatschappij op alle vlakken met extra aandacht voor het het ecologische. De grootste uitdagingen van de toekomst zullen waarschijnlijk liggen op het gebied van klimaatverandering, natuurbehoud en het voorzien in de energie- en voedselbehoefte van de wereldbevolking.

Maar laten we klein beginnen, bij de school zelf. Een “Bela-Tafel”, wat is dat? Een woord dat nog niets betekent, maar wel diverse suggesties in zich draagt. De kinderen gaan invullen wat het wordt. Is het een tafel? Wat is dan een Bela? is het een tafel met lades en wat voor duurzaams zit daar in, een oesterzwammenkwekerij op koffiedik? Staat het La voor lalala, voor muziek? Is het een tafel waar je op kan liggen met snaren aan de onderkant, waar een kind op kan gaan liggen om de trilling van het geluid te voelen, zodat je elkaar kan masseren met muziek, elkaar kan “be-laën dus? Is het een vierkante meter moestuin waarop de kinderen s-la kunnen kweken? Een toren van tafels waar je in kan klimmen met bijenhotel-functie? Of is het een cijfer-spel waarin niet de tafel van drie maar de tafel van Bela een rol speelt? In ieder geval wordt het niet een vantevoren vastgesteld object, wellicht zelfs geen tafel, ben je belatafeld: De kinderen ZELF gaan brainstormen vanuit het woord “bela-tafel” en de input over duurzaamheid die de kunstenaar geeft. Ze worden expliciet gevraagd na te denken over wat zijzelf voor hun eigen (school)omgeving waardevol, leuk of belangrijk vinden.

 

de input van de kunstenaar:

  • We vertrekken vanuit een introductie op het woord “duurzaamheid” door te kijken naar een aantal ontwikkelingen op het gebied van voedsel (denk aan: eendenkroos en algen kweken voor menselijke consumptie, aquaponing), op het gebied van energie (energie opwekken uit de wortels van planten, zoals het Wageningse bedrijf Plant-E dat doet, enkele niet uitgevoerde windmolen ontwerpen die misschien nog steeds kans van slagen hebben, zoals de ‘laddermolen’ van Wubbo Ockels, onze eigen Nederlandse ruimtevaart held) en op het gebied van klimaatverandering en wonen (drijvende huizen, mobiele tiny houses)
  • Daarnaast gaan de kinderen creatieve workshops volgen; ze worden geblinddoekt en krijgen voorwerpen in handen waarmee ze muziek kunnen maken. Ze gaan tekenen vanuit het onderbewuste, een kras-invulmethode, die snel leidt tot onverwacht beeldmateriaal, ook bij kinderen die denken dat ze niet kunnen tekenen.

Na deze fase van input geven aan het cognitieve brein en aan het onderbewuste via muziek/klank en tekenaktiviteiten, gaan de kinderen aan het brainstormen en tekenen met elkaar en met de kunstenaar. Hierbij gebruiken we het los omlijnde idee van een “BelaTafel” als stip op de horizon, als kader, waarbinnen het denken alle kanten op mag gaan. Het eindresultaat wordt een blijvend, tastbaar object in de openbare ruimte van de school (binnen of buiten), wat we vooraf expres niet willen voorspellen en voorkauwen. Dit komt op een mooi moment met het eigen maken van de nieuwe school. Deelresultaten van het creatieve proces zoals de tekeningen en ideeen van de kinderen, tot inspirerende schetsen verwerkt door de kunstenaar, krijgen tijdens het project een plek in het gebouw.

 

co-creatieproces met verschillende leeftijden

Dit project loopt over drie leerjaren (groep 4, 6 en 8) en is qua planning gebaseerd op een world-café opzet. World-café is een opzet van brainstormen die veel in co-creatie sessie wordt gebruikt bij bedrijven en overheden, waarbij deelgroepen bezig gaan over een onderwerp, om vervolgens het ‘estafettestokje’ over te dragen op een volgende groep. De kunstenaar geeft in schetsen en mondeling een samenvatting van waar de vorige klas is gebleven, wat voor ideeen hier uit zijn gekomen en hier kan de volgende klas op voortborduren.

De volgorde van leerjaren is van jong naar oud, zodat gaandeweg in het proces de oudere leerlingen zich wat meer kunnen bemoeien met en geconfronteerd worden met de realiteit van de uitvoering, zoals materialen, budget, veiligheid, plaatsing, randvoorwaarden die de school stelt.

 

samenwerking kunstenaar en school:

Dit projectplan is tot stand gekomen in wisselwerking met de school en beeldend kunstenaar Remco de Kluizenaar. Remco heeft een brede orientatie op duurzaamheid door zijn opleiding aan de Wageningen Universiteit en diverse kunstprojecten met duurzaamheidsthema’s in de afgelopen 10 jaar, van voorstellingen op Oerol tot aan faciliterend tekenen bij brainstormsessie met ondernemers die de eiwitsector plantaardiger willen maken. Daarom is hij een kunstenaar die past bij dit project. De school, in de persoon van directeur Hans van Holland, begeleidt hem bij het uiteindelijke inplannen van het project bij de vertaalslag van bovenstaand plan naar de realiteit van de verschillende leeftijdsgroepen en hun lopende lesprogramma.

 

Het proces is belangrijker dan het resultaat

De manier van werken, afwisselend cognitief, informatievergarend, dan speels, onderbewust, in co-creatie tussen de leerjaren en met een creatief ambachtsman als inspirator, is een waardevolle kennismaking met creatieve processen in het algemeen. Om dit vooral op duurzaamheid te richten is een oefening waarmee we onze leerlingen graag voorbereiden op de toekomst, passend bij de nieuwe identiteit van de school “de Bijenkorf”, die geheel rondom duurzaamheidsthema’s is opgebouwd. De school is al bezig met de inrichting van het schoolplein met moestuinen, bijenhotel, etc. Dit project mag iets extra’s, iets onverwachts toevoegen aan wat er al loopt vanuit de school. Het proces er naartoe, met een blijvend resultaat als herinnering past goed in de fase waarin de school in 2019 is: een nieuwe energie, een nieuwe start, een versterkte band met duurzaamheid in de identiteit van de school.

De jury over dit idee:
Het plan van De Bijenkorf voor een BeLaTafel wordt door de jury unaniem geselecteerd. Het is een mooi uitgewerkt plan waarbij vanaf het begin veel ruimte en mogelijkheid is voor inbreng en creativiteit van de kinderen.
Er is een duidelijke koppeling met de maatschappelijke thema’s van nu, klimaatverandering, natuur–behoud, energie. Toch is de school erin geslaagd het plan klein en behapbaar te houden. Er is al nagedacht over de samenwerking met de kunstenaar. Er ligt geen vast eindproduct, de fantasie en creativiteit van de kinderen staat voorop. De jury leest dat er middels het plan een bijdrage geleverd wordt aan zowel kunst–educatie als bewustwording op het gebied van duurzaamheid. Het plan vormt een spannend geheel waaruit veel creativiteit blijkt. Ook een pluspunt is de verbinding van het plan in het jaarplan van de school.
Qua timing past het rond de verhuizing naar het nieuwe gebouw aan de andere kant van de straat.
De tip van de jury zou zijn te zorgen voor brede betrokkenheid binnen én buiten de school.

Images

Comment

Twitter

15  Comments

Fields with an * are required.

 
We use CAPTCHA to prevent spam. Tick the checkbox to continue. You might be asked to select certain images

One moment ...

@Remco: bedankt voor je bijdrage. De Bijenkorf heeft al leuke ideeën om leerlingen bewust te maken van een duurzame toekomst. Scholen kunnen hun project tot de zomervakantie indienen. Na de zomer hoor je of jouw school bij de 10 geselecteerde scholen zit.

Remco July 06, 2018

Hallo Jolijn,
dank voor je reaktie. Ik zie in de tekst dat we van de directeur van de Bijenkorf enkel de voornaam hebben genoemd. Hans van Holland is zijn volledige naam, te bereiken via www.basisschooldebijenkorf.nl
Dit even los hier vermeld als reaktie omdat wijzigen niet meer kan na indienen.
groeten, Remco

Hallo Remco, ik heb de naam aangepast. Mocht je de komende tijd nog dingen willen aanpassen of toevoegen, dan kun je dit ook zelf doen. Klik op het potlood icoontje 'Wijzigen'. Dan kun je de tekst aanpassen, maar ook foto's, filmpjes en bestanden toevoegen. Groeten van Jolijn

Hans van Holland, directeur De Bijenkorf May 13, 2019

Via onze website houden wij ouders op de hoogte. Dit bericht is een zeer beknopte samenvatting. https://www.basisschooldebijenkorf.nl/belatafel/

Hans van Holland, directeur De Bijenkorf May 13, 2019

Het project startte in groep 3-4 met een gesprek over duurzaamheid en een zoektocht naar geluiden.
https://www.basisschooldebijenkorf.nl/ideale-school-be…fel-in-groep-3-4/

Sprekend Gelderland May 15, 2019

Hallo Hans,
Fijn dat je ons van de ontwikkelingen op de hoogte houdt.
Toen ik wilde kijken, zag ik dat de link in je laatste bericht niet werkte. Dit is de goede link, neem ik aan: https://www.basisschooldebijenkorf.nl/belatafel-in-groep-3-4/
Succes met het project!
Groet, Erna (team Forum Gelderland)

Remco de Kluizenaar July 18, 2019

Update van "Mijn Ideale School" het project "Belatafel" bij Basisschool de Bijenkorf in Wageningen

Update 1
In groep 3-4 is er gestart met het project van de Ideale school. Op de Bijenkorf gaan de kinderen nadenken en aan het werk over duurzaamheid en over een BeLATafel. Nog best wel abstract voor deze groep, maar gelukkig met wat hulp komen ze heeeel ver.

Na een les over duurzaamheid krijgen de kinderen blinddoeken om en maken ze muziek met alledaagse voorwerpen. Ze krijgen ook muziek en geluiden te horen zonder dat ze kunnen zien hoe deze gemaakt worden.

in een tweede dag wordt getekend met een "spelregel": de kinderen zitten in een kring geven elke 10 seconden, als Remco een muziekje speelt, hun tekening een plaatsje door naar links. Elke keer als je 1 tekening krijgt, mag je 1 lijntje bij zetten. Er komen bijzondere tekeningen uit.
Daarna knutselen de kinderen in vijf kleine groepjes met kapla en pijpenragers rondom deze thema's, elk groepje één: muziek, kweken, beestjes, water, spelen. in de foto's in de bijlagen de tekeningen, de bouwwerken, ideeen en de klankworkshop. De foto's zijn gemaakt door div kinderen en de update is gemaakt door de razende reporter kinderen, kunstenaar Remco en directeur Hans.

Remco de Kluizenaar July 18, 2019

Update 2 Bijenkorf:

in groep 5/6 werd op de eerste dag ongeveer hetzelfde programma gevolgd als de eerste dag bij groep 3/4: een les over duurzaamheid en een klankworkshop. In de tijd tussen groep 3/4 en deze groep zijn er gesprekken geweest met leerkrachten van de tuincommissie, directeur Hans, kunstenaar Remco, de kinderen van groep 3/4. Dit ging over de haalbaarheid van de fantastische ideeën waar groep 3/4 mee aan kwam. Het weer tot leven brengen van een mosasaurus werd helaas voorlopig afgeketst als "waarschijnlijk niet onmogelijk, maar lastig om op korte termijn uit te voeren", het idee van een bijbehorende vijver op het schoolplein was qua onderhoud niet wenselijk bij de tuincommissie. De bouw van de vijver zoals deze met kapla gedaan was, gaf wel een mooie aanleiding om met driehoeken in constructies te gaan werken in het vervolg met groep 5/6.

Hans en Remco scoutten n.a.v. ideeën die bij groep 3/4 waren genoemd plekken op het schoolplein waar een "BeLaTafel" zou kunnen komen, enkel wetend dat het geen vijver en geen katten-lok-plek zou worden, maar nog niet wetend wat precies wel. Daar mocht groep 5/6 mee verder, geïnspireerd door de tekeningen en foto's van bouwsels uit groep 3/4

groep 5/6 ging dus in de concretere "BeLaTafel" fase van het project aan de slag met 4 plekken op het schoolplein. 4 groepen kregen toegewezen:
- een specifieke plek op het schoolplein
- enkele randvoorwaarden bij die plek
- een combinatie van twee woorden uit deze drie: beestjes, kweken, muziek.
Dit zijn dezelfde woorden als bij groep 3/4, maar dan zonder "spelen" en "water": In spelen is eigelijk al genoeg in voorzien op het net nieuwe schoolplein, waterpartijen waar de kinderen op komen bij het woord "water" zijn praktisch niet zo wenselijk, en de andere drie thema's gaven in groep 3/4 de meeste creativiteit en ideeën, dus het was leuk om vooral daar groep 5/6 mee door te laten gaan.

na eerst tekenen en aan elkaar vertellen van ideeën, gingen we in combinatie met de techniekles aan de slag met de realiteit van het bouwen van stevige constructies. Hoe bouw je dat wat je getekend hebt in een materiaal in 3D, bijvoorbeeld als dat materiaal satéprikkers en spekjes is?

in de bijlagen enkele foto's en stills uit filmpjes, gemaakt door de kinderen (filmpje als geheel ivm herkenbaarheid van gezichten niet geupload). De update is gemaakt door Remco en Hans en de kinderen.

Remco de Kluizenaar July 18, 2019

Update 3 Bijenkorf:

uit groep 5/6 waren twee bijzondere ideeën komen bovendrijven:
- wij willen iets waarin je muziek kan maken voor beestjes
- wij willen iets waarin beestjes zelf muziek kunnen maken (voor zichzelf of voor ons)

Daarna betrok kunstenaar Remco in overleg met de kinderen en directeur Hans een technische kunstenaar/vormgever (Jan den Besten), die veel met Arduino's werkt en daarmee vaak bewegende kunstwerken maakt. Arduino's zijn hele kleine computertjes waarmee ook wel robots, huis-automatisering en 3D printers bestuurd worden). Misschien kunnen dat soort apparaatjes ook gebruikt worden om dieren te zien/voelen/scannen en dit op de een of andere manier te vertalen naar muziek. Jan ziet die mogelijkheden wel, dus met deze mogelijkheid "op zak", gaat het project door naar groep 7/8. Zij krijgen de ideeen van groep 5/6 te horen, zoals hierboven staan. We brainstormen over welke beestjes er al op het schoolplein zijn en welke beestjes je nog zou kunnen lokken. We bedenken per beestje manieren om ze te lokken en manieren waarop er voor kan zorgen dat er muziek te horen is als die beestjes er zijn.

groep 7/8 denkt bij muziek vooral aan piano's, Harpen en snaren. Bij beestjes die muziek maken komt vooral een bijenhotel als idee naar boven drijven. Er wordt getekend en 3D gevisualiseerd met klei. We komen tot het idee om aan programmeur/kunstenaar Jan te vragen of hij iets kan maken wat vliegende bijen kan zien en daar piepjes van kan maken uit een speakertje, waarbij met de hand op snaren gespeeld kan worden om te zien wat er dan met die bijen gebeurt. Zijn ze daar bang voor, vinden ze dat leuk? We zullen het zien.
Er komen ideeen om een oude piano om te bouwen tot bijenhotel, een bijenhotel in de vorm van een hand met gaatjes er in en div. andere ideeën

update en foto's (bijlage) zijn gemaakt door kinderen, Hans en Remco

Remco de Kluizenaar July 18, 2019

update 4 Bijenkorf:

afgelopen woensdag 10 juli kwamen kunstenaars Jan den Besten en Remco de Kluizenaar langs bij de drie combiklassen van onze school. In een powerpoint liet Remco zien hoe ideeën van de kinderen van groep 3/4 leidden tot ideeën bij groep 5/6 en hoe dat bij groep 7/8 tot een definitief idee leidde. Ook de gesprekken met kinderen en leerkrachten tussendoor waarin haalbaarheid en wenselijkheid werden besproken werden kort genoemd aan de leerlingen. Zo werd duidelijk hoe de hele school (de kinderen en de leerkrachten) en de twee kunstenaars in wisselwerking op een idee kwamen waar niemand van ons allemaal in zijn eentje op zou zijn gekomen (zie 3D schets in bijlage) :

Een bijenhotel waarin bijen mooie akkoorden bespelen, doordat elke keer als ze langsvliegen in een bepaald gebiedje van het bijenblok daar een sensor ze ziet en dit vertaalt in een piepje. Daarbij komen snaren waarmee je "terug kan praten" en voor de bijen muziek kan maken. We werden erg nieuwsgierig of die trillende snaren en die piepjes de bijen niet zouden verjagen. Remco en Jan denken van niet, maar omdat er nog nooit eerder zo'n kunstwerk gebouwd is, weten we het niet. Dit wordt een leuk bouwwerk om te blijven bekijken! Hij komt in een perk op ons schoolplein te staan naast de zandbak, met de voorkant naar het zuiden. Er zit namelijk een zonnepaneel op en het werkt alleen bij zon: dan vliegen de bijen het aktiefst en dan krijgt het bijenhotel genoeg stroom om te klinken. Dit vonden de leerlingen goed passen bij duurzaamheid en het bleek technisch allemaal te kunnen dankzij Jan.

Het hoogtepunt van de presentatie in de klas was toen Jan zijn eerste proef met de techniek uit de doos haalde: Remco hield het zonnepaneeltje op het raam gericht, Jan sloot een paar stekkertjes aan, ledjes begonnen te branden en... de kinderen konden voor kleine "oogjes" met hun hand heen en weer zwaaien en hoorden dan piepjes. Jan legde uit hoe alles werkte, wat voor programmeerwerk er achter zat en hoe hij met kleine schroefjes aan nylontouw al had uitgeprobeerd of dit ook voor bijen zal werken, omdat die veel kleiner zijn dan handen natuurlijk.

in de bijlage een 3D schetsje uit de computer van hoe het object er uit gaat zien. Als je de vorige updates bekijkt, kun je verschillende momenten ontdekken waarop de kinderen dit idee stukje bij beetje in de wereld hebben gebracht, voortbouwend op elkaars ideeën en in wisselwerking met eerst één, later twee kunstenaars en met het team van de school.

Hoi Remco, bedankt voor de updates van jullie project. Wat leuk om te lezen dat alle kinderen van de school hiermee bezig zijn (geweest). We zijn benieuwd naar het resultaat wat jullie met zijn allen hebben bedacht: Een bijenhotel waarin bijen muziek maken. Heel gaaf! Groeten van Jolijn

Remco de Kluizenaar October 10, 2019

Plaatsing kunstwerk BeLaTafel, het is bijna zo ver!

Jan den Besten heeft het programmeerwerk voor elkaar gekregen, Remco de Kluizenaar heeft hem geholpen aan een bijenhotel ombouw, Jan heeft de sensors en de software nog een paar keer aangepast totdat de kinderziektes er uit zijn, het was pionieren en duurde even, en nu staat het bijenhotel dan helemaal klaar in de werkplaats. Maandag wordt hij in de tuin geplaatst van de Bijenkorf, dinsdag om 14 uur doen we een onthullingsmoment met de kinderen en ouders.

In het bestand hier onder zie je op de foto:
- het bijenhotel met zonnepaneeltje en bovenin de geheime technologie die vliegende bijen detecteert en hun langsvliegen telkens omzet in een korte muzieknoot.
- Op de horizontale balk die voor kinderen op hand-hoogte zit, zie je vijf snaren. De vijf snaren zijn samen gestemd op een mooi akkoord, zodat ook door kinderen zonder muziekles mooie muziek gespeeld kan worden.... voor de bijen!

want dat was wat de kinderen bedacht hadden: dieren gaan muziek voor ons maken en wij voor dieren op het schoolplein. De "sokkel" is groot genoeg om in te gaan zitten, zodat je de snaargeluiden ook nog eens van binnen in de klankkast kan horen en voelen. Ook aan de schuine buitenkant kun je er tegenaan leunen om je te laten masseren met het geluid van de snaren. In een van de workshopdagen met de kinderen had Remco een monochord mee genomen en alle kinderen deze even op tegen hun rug gehouden en een paar tonen gespeeld. Dat vonden de kinderen zo zichtbaar bijzonder, dat Remco besloten heeft naast drie hoorbare snaren een duo van twee hele dikke snaren op het instrument te leggen, de oude snaren afkomstig uit een gereviseerde vleugel. Deze snaren zijn zo dik en laag dat je ze nauwelijks hoort, maar des te beter kan voelen. Er kan dus nu al meteen voor elkaar muziek gemaakt worden die te horen en voelen is.

En straks als de zon schijnt en de bijen komen, gaan we zien hoe de duetten tussen bijen en kinderen uitpakken, of de bijen zich laten verstoren door hun eigen muziek of die van de kinderen. De "BeLaTafel" werd een object om te bespelen en bestuderen dus, passend bij de naam van de school De Bijenkorf. Een verrassend resultaat dat waarvan het idee helemaal van kinderen is gekomen en de details zijn uitgewerkt als co-creatie tussen de kinderen, de twee kunstenaars en de schoolleiding. De "BeLaTafel" (het woord waar vanuit we vertrokken) werd een Bij-La-meubel, een meubel waarin La (muziek) gemaakt wordt voor Bijen.

nog een paar dagen en dan staat het object zoals het hieronder op foto te zien is in de schooltuin en kan het BeLa-en van de bijen en elkaar beginnen. Ben jij al BeLaTafeld? nee? kruip er dan eens in! :-)

Hoi Remco, wat een mooi resultaat, jullie BeLaTafel! Gaaf dat jullie ook een onthullingsmoment met de kinderen en ouders van de school doen. Plaats ook van dit moment gerust een foto op deze pagina. We kijken graag mee! Groeten van Jolijn

Hans van Holland, directeur Bijenkorf October 15, 2019

Wat een verbazing op de gezichtjes van de kinderen. Een bijenhotel dat geluid maakt! Of moet ik zeggen BeLATafel, want zo zijn we begonnen. Nieuwgierig hoe de onthulling heeft plaatsgevonden? Twee jongens uit groep 8 hebben gefilmd. Remco de Kluizenaar zal het filmpje technisch bewerken en uploaden.

Sprekend Gelderland October 16, 2019

Leuk! Wij zijn zeker benieuwd naar het filmpje!
Groet, Erna (team Sprekend Gelderland)