Sprekend GelderlandPraat, denk en doe mee

Ruimte voor zonnepanelen en windmolens en natuur en landschap beschermen: hoe gaat dat samen?

ProfielfotoJolijn - moderator forum Gaaf Gelderland November 21, 2019 861 keer bekeken 28 comments

Schapen bij zonnepanelen

Voldoende ruimte voor zonnepanelen en windmolens. En kwetsbare natuur en landschap beschermen. Hoe gaat dat samen? Gelderland zet zich voor de volle 100% in voor duurzame energie. Voor bedrijven en inwoners. Om dat te bereiken, is heel veel ruimte nodig voor velden met zonnepanelen en windmolens. Waar plaatsen we deze? Overal in Gelderland? Of op bepaalde plekken niet of onder strenge voorwaarden? Wat vind jij?

28  Comments

Fields with an * are required.

 
We use CAPTCHA to prevent spam. Tick the checkbox to continue. You might be asked to select certain images

One moment ...
Tess November 22, 2019

Windmolens langs de snelwegen zonnepanelen op de daken

Leo November 23, 2019

Een dichtbevolkt land als Nederland vraagt veel planning. Nodig zijn hoofdstructuren voor natuur, landbouw, water en energie. We ontwerpen steden, maar lijken het landschap te vergeten. Energieopwekking met zon en wind is niet in te passen. ''Inpassen'' is wereldvreemd. Je ontwerpt integrale energielandschappen, of je doet het niet. Landschap zou geen tournooiveld voor de energietransitie moeten zijn; daar waar tegenstanders zich ingraven, als het gaat om zon en wind. De energietransitie slaagt alleen als de door landschappelijke analyses gekozen energielandschappen zich kunnen transformeren op een manier die iedereen ten goede komt. Men zit teveel in het technische duurzaamheidsdenken en lijkt landschappelijke welstand (landschapsarchitectuur) al dan niet bewust te vergeten. Ook het college van rijksbouwmeesters (oa Benno Strootman) maakt zich hierover zorgen. De regie over landschap en energie lijkt ver weg te zijn. In lokale bladen is te lezen dat bewoners bang zijn dat bestaande landschappelijke waarden ten gronde gaan. Zon en wind zijn nodig; plaats ze daar waar gedragen en geaccepteerde Regionale Energie Strategieen hun bestaan motiveren. Alleen dan kan energie uit zon en wind subsidie krijgen.

@Tess en @Leo: bedankt voor jullie reactie! Op LinkedIn kregen we ook een aantal reacties op de stelling. Ik plaats ze hieronder:

Marleen Kruitwagen: Daken vol leggen, boarding bij sportvelden, bestaande bebouwing benutten.

Peter van der Kemp: Bepaal goed de waarden van de natuur en het landschap voordat een gebied wordt aangewezen als uitermate geschikt voor een duurzame opwek van energie.

Corry Moster: Door zorgvuldig om te gaan met buitengebieden Horst - Telgt - Speuld Ermelo

Bas A November 26, 2019

Misschien is het een goed idee om burgers te stimuleren met subsidie voor op hun daken van garages en huizen. Dan hoef je minder bestaand landschap aan de energie transitie te 'offeren'; je gebruikt de bestaande potentie; de zelfvoorzienendheid heeft naast minder transportkosten ook een educatieve waarde.

E. Breedveld November 26, 2019

Vaak wordt per gemeente gekeken naar ruimte voor de duurzame energie. Natura 2000 gebieden komen niet in aanmerking. Dat is voor veel gemeente juist een interessant gebied om windmolens of zonnepanelen te leggen. De vraag die we ons de komende jaren moeten stellen is of we natuur of duurzame energie willen. We moeten dan concessies gaan doen. Zelf zeg ik dat we heeeeel veeeeeel natura 2000 gebieden moeten inleveren....

@Bas A en @E Breedveld: bedankt voor jullie reactie! Ik ben benieuwd wat anderen vinden van jullie ideeën:
- Inwoners stimuleren door subsidie te geven voor zonnepanelen op daken van garages en huizen.
- Natura 2000-gebieden gebruiken als ruimte voor de duurzame energie.

Claudia Kooke November 26, 2019

Ik vraag me wel eens af waarom we niet eerst een gaan inzetten op al die lege daken in Nederland /Gelderland. Er zijn er nog zo veel waar makkelijk zonnepanelen op kunnen. Benut die ruimte goed :-)

John Tampoebolon November 26, 2019

Duitsland ging na de ramp in Fukushima (2011) over tot de zgn. “Energiewende”. Net als momenteel in Nederland (en dus ook in Gelderland) werd er destijds besloten in te zetten op het terugschroeven van het gebruik van fossiele brandstoffen en het bouwen van windturbine- en zonneparken. Dit alles met als belangrijkste doelstellingen: het terugdringen van de CO2-uitstoot, sluiten van kerncentrales, onafhankelijk worden van buitenlandse energie en het doorgeven van ’n schone(re), duurzame(re) wereld aan de volgende generatie.
Vooropgesteld: dit was een moedige beslissing, zeker afgezet tegen de teneur in meeste overige Europese landen, waar toentertijd nauwelijks urgentie tot een energietransitie werd gevoeld, laat staan uitgevoerd.
Nu, bijna negen jaar later, zijn er in Duitsland meer dan 30.000 windturbines en 1.65 miljoen zgn. “Photovolaikanlagen” gerealiseerd. Een Photovoltaikanlage is een installatie van zonnepanelen. Zo’n installatie kan bestaan uit enkele zonnepanelen (bv. op daken) tot honderden zonnepanelen (bv. zonnevelden). Het exacte totale aantal zonnepanelen is niet bekend maar dat het meerdere tientallen miljoenen zijn, lijkt een realistische inschatting.
Wat heeft dat tot nu toe opgeleverd? Een overzicht (de meeste cijfers zijn van het Bundesministerium für Wirtschaft und Energie):

• Windenergie levert nog geen 3 procent voor het totale energieverbruik
• Fotovoltaïsche cellen (zonnepanelen) leveren iets meer dan 1 procent voor het totale energieverbruik
• Het aandeel wind- en zonne-energie was in 2015: 2,3% windenergie, 1% zonne-energie; en in 2016: 2,1% windenergie, 1% zonne-energie. Er is dus geen sprake van een significante stijging.
• Duitsland heeft zich een aandeel van 30% windenergie op de totale energie rond 2030 als doel gesteld . Met de huidige opbrengst betekent dat dus meer dan een vertienvoudiging van het huidige aantal turbines (30.000) voor het komende decennium. Met een oppervlakte van 350.000 km² is dat volstrekt onrealistisch, zeker als daar de (deels) ongeschikte locaties zoals landbouwgrond, bebouwing, hooggebergte en beschermde gebieden (samen >60% van het grondgebruik) van af wordt getrokken.
• Nog los van de CO2-footprint heeft de bouw en realisatie van m.n. windturbines een flinke negatieve impact op landschap en flora en fauna. Er vallen bv. naast slachtoffers onder roof- en trekvogels ook veel doden te betreuren onder vleermuizen, een beschermde zoogdierensoort. Jaarlijks sterven er 250.000 vleermuizen (maar hoogstwaarschijnlijk veel meer) door toedoen van windturbines.
• Windturbines nemen in Duitsland niet alleen in aantallen toe maar ook in grootte. En hoe groter de turbine, des te groter het effect en bereik van de ontstane trillingen. Onderzoek wijst meer en meer op de schadelijke effecten die geluid (hoor- én onhoorbaar) van de turbines op mens en dier heeft. Naar het zich nu laat aanzien bestaat er een direct verband tussen een continue blootstelling aan trillingen van windturbines enerzijds en fysieke en psychische problemen anderzijds.
• Windenergie heeft een enorme impact op het dagelijkse leven, met vaak sociale spanningen tot gevolg. Oorzaken hiervoor zijn o.a.:
- Ingrijpende (volgens velen negatieve) verandering van de omgeving
- Waardedaling van persoonlijk bezit
- Slechts enkelen hebben financieel baat bij windenergie; de meerderheid draagt de lasten
- Daling van toerisme-inkomsten
- Overlast door (infra-)geluid, duisternisvervuiling en slagschaduw

Waarom blijven de opbrengsten achter bij de verwachtingen en doelstellingen?
Daar zijn vijf hoofdoorzaken voor aan te wijzen:

1. Tijdens transport van stroom gaat er een aanzienlijk deel verloren. Naarmate de afgelegde weg van het stroomtransport langer wordt, neemt het verlies toe. Ook het aantal distributienetwerken waar de stroom wordt langs gevoerd heeft een negatieve invloed.
2. Opslag van stroom is nauwelijks mogelijk. Dit zorgt er mede voor dat bij piekmomenten het stroomnet overbelast wordt.
3. Technische storingen.
4. Grilligheid van het weer.
5. Te optimistische cijfers van producenten van windturbines en zonnepanelen. E.e.a. hangt samen met punt 4. Rendementen die worden gebruikt door producenten van windturbines en zonnepanelen en (dus) projectontwikkelaars van wind- en zonneparken gaan meestentijds uit van ideale omstandigheden. Wanneer een zonnepaneel of turbine onder ideale omstandigheden (precies genoeg wind, precies genoeg zonlicht met ideale invalshoek) haar maximaal vermogen levert dan is er sprake van een vollastuur (Duits: Volllaststunden). In onderstaand overzicht staat een overzicht van de praktijk, met daarin enkele energiedragers, hun vollasturen en hun jaarpercentages. Daaruit blijkt dat in een jaar (8.760 uur) turbines op land in 18,8% van de tijd onder ideale omstandigheden stroom leveren en zonnepanelen 9,6%.

Energieträger: Volllaststunden Jahresnutzungsgrad
Geothermie (2008) 8300 94,7 %
Kernenergie (2008) 7700 87,9 %
Windkraft onshore 1651 18,8 %
Photovoltaik 840 9,6 %

Uit het bovenstaande kan niet anders geconcludeerd worden dan dat windenergie (i.i.g. op land), rekening houdend met de negatieve gevolgen en het schamele rendement, zich inmiddels als contraproductief heeft bewezen. Om nog maar te zwijgen over de miljarden aan gemeenschapsgeld die als subsidies bij een select gezelschap terecht zijn gekomen. De politiek heeft deze subsidies altijd uitgelegd als een investering voor de (nabije) toekomst; vandaag de investering, morgen de beloning in de vorm van een lage stroomprijs. De realiteit is dat in 2018 Duitsland Europees gezien de hoogste stroomprijs voor huishoudens in rekening bracht.
Aan zonne-energie zou nog het voordeel van de twijfel kunnen worden gegeven, feit is wel dat (na negen jaar investeren) de opbrengsten ver achter blijven bij de doelstellingen en prognoses.

Naar het zich nu laat aanzien, slaat Nederland (en dus ook Gelderland) een vergelijkbare weg in die Duitsland in 2011 is ingeslagen. Daarbij zullen de opbrengsten navenant zijn; het is immers dezelfde wind en zon die er (niet) waait en schijnt. Net zoals destijds in Duitsland schetst ook Nederland nu een te rooskleurige toekomst v.w.b. de rendementen uit zonne- en windenergie. Los hiervan is de Duitse en Nederlandse maatschappij volledig ingericht op en gebaat bij een continue levering van energie. Daar is eenvoudigweg geen ruimte voor een onbetrouwbare - want weersafhankelijke - energiebron.

Nederland zou er verstandig aan doen de praktijkcijfers en de nadelige gevolgen van Duitsland maatgevend te laten zijn in het eigen energietransitie-beleid, i.p.v. de overschatte theorie. Het zou zich daarmee tijd, een enorm bedrag aan gemeenschapsgeld en de hierboven beschreven problemen besparen.

In Duitsland zijn er inmiddels meer dan duizend burgerinitiatieven opgericht n.a.v. het bouwen van windturbines. Als voorzitter van een van deze burgerinitiatieven weet ik waar ik over spreek en roep dan ook Nederland in het algemeen en de provincie Gelderland in het bijzonder op om zich niet als de spreekwoordelijke ezel te gedragen.

Klaas Swart November 26, 2019

Distributiecentra, die er inmiddels in grote getale en grote omvang aanwezig zijn in de provincie, zouden verplicht moeten worden hun daken vol te leggen met zonnepanelen. Idem voor andere gebouwen op bedrijfsterreinen. Verder zie ik 'reststukken' in het landschap die benut kunnen worden: taluds langs (spoor-)wegen, en de schermen die langs de Betuwelijn staan opgesteld kunnen bezet worden met zonnepanelen.
En blijf af van de Natura2000 gebieden, maar ook van de overige natuurgebieden.

Dia Vennis November 26, 2019

Plaats windmolens in lijnopstelling langs de snelweg, compenseer dit met een groene opvulling onder de molens zodat stikstofcompensatie voor snelwegen en bouw van de molens gerealiseerd word. Plaats zonnepanelen op daken. Indien nodig kunnen kleinschalige zonneparken ontstaan mits deze invulling ten goede komt aan de biodiversiteit . Verplicht bedrijven om zonnepanelen aan te brengen op daken. Met name voor energieverslindende bedrijven is de energie zo goedkoop dat zij dit niet uit eigen beweging zullen doen.

G J November 26, 2019

ik vind ook dat we van de windmolens af moeten, buiten dat het horizon vervuilend is draaien ze de meeste tijd niet, en er zijn genoeg daken voor zonnepanelen als die allemaal vol liggen kan het elektriciteit net het niet meer aan, dan gaan we dus weer naar een ander probleem en zo blijft het in Nederland altijd wat. Voorlopig blijft de burger het kind van de rekening.

Mattie Groen November 26, 2019

Ik sluit me aan bij de ingestuurde reacties. Geen windmolens nabij waardevolle natuur en zonnepanelen op daken van schuren, distributiecentra en fabrieken en zoveel mogelijk bij particulieren.Zonneparken verhoogd aanleggen zodat de bodemstructuur behouden blijft.
Nachtelijk verbruik van energie ontmoedigen.

Jaap Schoenmaker November 26, 2019

In de reactie John Tampoebolon worden percentages voor het aandeel zon- en windenergie genoemd, die volstrekt niet kloppen. Op dit moment wordt reeds 30% van de stroom in Duitsland met wind en zo opgewekt, zie de website energy-charts.de. Er wordt in deze reactie een volkomen beeld gecreëerd van de mogelijkheden van duurzame energie.

Folchert R. van Dijken November 26, 2019

Geen zonneparken in de Ecologische Hoofdstructuur. Geen zonneparken in N2000 gebieden. Geen zonneparken in een landschap met grote natuur- en/of landschappelijke waarde. Geen zonneparken in het Renkumse Beekdal. Geen zonneparken in Quadenoord!

L November 26, 2019

Leg alle daken van schuren, bedrijven en huizen vol met zonnepanelen!
Het lijkt me niet goed om kostbare grond ( voor natuur of landbouw) hiervoor te nemen!

Joost November 26, 2019

Windmolens moeten niet in Gelderland geplaatst worden maar op zee, ver weg van de bewoonde wereld. Isoleren en zuinig zijn met energie en wachten op goede warmtepompen, ook slimmer bouwen en zonne energiekan meer opleveren

Jorinde November 26, 2019

In geluidsschermen langs snelwegen kunnen zonnepanelen worden aangebracht. Voorbeeld: A9 bij Amstelveen.
Verder vooral eerst draagvlak creëren bij omwonenden van projecten. Dat gaat vaak makkelijker als ze zelf direct voordeel hebben bij windmolens of een zonnepark.
Onderzoek of er makkelijker draagvlak kan worden gecreëerd als het om kleine(re) windmolens gaat.
Op bedrijventerreinen zijn nog veel daken waar zonnepanelen op kunnen.
Bewaak landschappelijke waarden en koester natuur- en Natura 2000-gebieden.

Arie J. Huisman November 26, 2019

Eerst alle onbenutte daken en dakranden benutten voor wind- en zonenergie. vervolgens de onbenutte ruimte langs de infrastructuur (wegen, spoor en water), zoek naar dubbel functies, geluidschermen die energie opwekken.
Wellicht wennen we ooit aan het idee dat de vaatwasser niet voor niets draait en dat daar mogelijk zonnepanelen en windmolens voor nodig zijn die ook in de directe omgeving zullen staan. Misschien moeten we naar een systeem dat ieder huishouden en bedrijf zelf verantwoordelijk is voor het opwekken van de eigen energie. We doen nu net alsof de stroom die uit het stopcontact komt nu nergens overlast bezorgd, er zijn ook nu mensen en niet te vergeten natuur die er dik voor moeten betalen.

ludo November 26, 2019

Eens met de meeste reacties die al aangeven dat je eerst de bestaande ruimte op daken moet gebruiken voor plaatsen zonnepanelen. Offer niet nog meer groen op tbv zonneparken (ook niet als het 'maar' een 'waardeloos' weiland is) want er is al te veel open ruimte opgeofferd door de verdozing van bedrijfsgebouwen. Verplicht daarom deze 'dozen'/distributiecentra etc dat ze hun daken (tegen vergoeding om de bouwkundige aanpassingen te financieren) beschikbaar stellen om zonnepanelen te laten plaatsen, bijv. door plaatselijke 'energiemaatschappijtjes'. Plaats windmolens op die plekken waar het landschap toch al verkloot is, dus op bedrijfs- en industrieterreinen. dus niet bij woonwijken want dan creëer je alleen maar je eigen weerstand.
Schrijf ook voor dat (platte) daken die om welke reden dan ook ongeschikt zijn voor plaatsen zonnepanelen, wél voorzien worden van een groen dak Zodat insecten een stukje van hun verloren terrein gecompenseerd krijgen.
Pas wet- en regelgeving aan om e.e.a. mogelijk te maken (dus bijv.: geen omgevingsvergunning zonder dat voldaan is aan één van bovenstaande punten).
Waar het om gaat: het in gebruik nemen van onbebouwde ruimte voor zonne- en windmolenparken is het volgen van de makkelijkste weg. Het is echter te laat om de makkelijkste weg te volgen. Het moet integraler. Dat is weliswaar lastiger maar uiteindelijk wel leuker en mooier!

John Tampoebolon November 26, 2019

De reactie van Jaap Schoenmaker bevat een veelgemaakte, cruciale fout. Schoenmaker stelt dat in Duitsland 30 procent van de stroom duurzaam wordt opgewekt. Dat klopt. Echter, stroom vormt (slechts) 1/5 deel van de totale energiehuishouding. Ook al zou alle stroom volledig groen worden opgewekt dan nog blijft er zo'n 80 procent te verduurzamen (andere) energie over.
De percentages die ik gebruik hebben betrekking op de totale energie-opwekking, en dus kloppen deze cijfers, hoe onwelgevallig ze ook voor sommigen mogen zijn. Hier: https://www.bmwi.de/Redaktion/DE/Infografiken/Energie/Energiedaten/Energiegewinnung-und-Energieverbrauch/energiedaten-energiegewinnung-verbrauch-03.html is een overzicht van de totale energiehuishouding in Duitsland met een uitsplitsing naar de verschillende vormen van duurzame energie.

De denkfout van Schoenmaker is mede te verklaren door het beeld dat maar al te graag geschetst wordt door belanghebbenden (politici, windenergielobby etc). Zo wordt de indruk gewekt dat "Duitsland al voor 1/3 duurzaam is", maar de werkelijkheid staat daar mijlenver vandaan. Schoenmaker staat hier niet alleen in. Zelfs een gerenommeerde krant als de Volkskrant trok een jaar geleden dezelfde onjuiste conclusies in een groot artikel over de ontwikkeling van duurzame energie in Duitsland. Nadat ik ze op hun fouten wees, stond er de volgende dag een rectificatie in de krant.

Tot slot: uit het overzicht van de Duitse energiehuishouding blijkt dat ongeveer de helft van de geproduceerde duurzame energie werd (en wordt) verkregen uit biomassa. Omdat hierin niet de uitstoot van CO2 wordt verdisconteerd, is dit een hoogst discutabele vorm van groene energie. Overigens wordt ook in Nederland nog altijd vastgehouden aan de stelregel dat in ovens verbrand biologisch materiaal, m.n. hout, CO2-neutraal is. Dit zeer tegen de zin in van deskundigen. Het verbranden van biomassa belast het klimaat meer dan steenkool en zelfs twee tot driemaal zoveel als aardgas. Dus zelfs van de 30 procent groene stroom blijft er onder de streep maar bar weinig over.

freek pennings November 27, 2019

De Provincie moet beheerders van zonneparken in het groen verplichten om de panelen op een bepaalde hoogte te monteren zodat er grazers er onderdoor kunnen. Zo kun je parken ook natuurlijk beheren.

Snelle jelle November 27, 2019

Ik mis een element in de (landelijke) discussie rondom zonne-energie.
Wat maakt dat de rijken er rijker van worden en de armen de (steeds hoger wordende) lasten dragen wat betreft energie? Waarom in plaats van subsidie verstrekken aan bedrijven voor windenergie, in een breder licht van duurzaamheid die subsidiepot ter beschikking stellen aan de bewoners van huurhuizen. Geef hen de kans in te tekenen voor (volledig) gesubsidieerde zonnepanelen en laat hen ook de vruchten plukken van het financieel voordeel daarvan (lagere energiekosten). Zo organiseer je meer schone energie en tegelijkertijd draag je bij aan het verminderen van de ongelijkheid tussen arm en rijk (de have en have-not). Dan hief je geen natuur aan te spreken voor zonne energie en kun je toch een goed rendement halen en draag je bij aan het verlichten van lasten van energie!

John Tampoebolon November 27, 2019

Sommige mensen op dit forum vragen zich af waarom zonne- en windparken niet in natuur/Natura2000-gebieden kunnen worden gerealiseerd. Laat ik daarop als antwoord een tegenvraag stellen: wat voor zin heeft het om natuur te vernietigen met als bedoeling diezelfde natuur te beschermen?

C. Heyting November 27, 2019

Geen zonnepanelen op de grond. Voor CO2 besparing is het veel effectiever om hetzelfde oppervlak met bos te beplanten. Benut liever alle daken en taluds van snelwegen, en overkap parkeerterreinen met zonnepanelen.

Anoniem November 27, 2019

Schrijf een reactie...

Bezorgde burger November 27, 2019

We moeten zeer dringend een radicaal duurzame koers inslaan. Of iets mooi of lelijk is, is niet meer aan de orde. Zoveel mogelijk zonnepanelen en windmolens dus. Hiermee werken we aan de toekomst van volgende generaties.
Daarnaast zullen we moeten inzetten op minder energieverbruik, minder verspilling, minder plastics, en het verminderen van ons bestedingspatroon. Geen nieuwe attracties, geen energieslurpende nieuwe initiatieven, geen biomassacentrales waarvoor elders bomen gekapt worden, maar zoeken naar een manier waarop het behoud van de aarde leuk en uitdagend wordt.

Betty Suurenbroek November 27, 2019

Dat gaat lastig samen. Zonne-'parken' en windmolen-'parken' zijn eigenlijk zonne- en windindustrieterreinen, geen parken. Dus geen groen, geen landschap en niet fijn voor de leefomgeving van mens en dier. Clusteren en plaatsen bij locaties waar al industrie is lijkt mij het meest logisch. En verder ook qua energiegebruik het thema van Remkes 'Niet alles kan' bij een ieder onder de aandacht brengen.

Wel fijn dat jullie op dit forum dit thema aansnijden. De provincie zoekt ook naar zingeving en groen/biodiversiteit heb ik ervaren op de 'Dag van Gelderland' 6 november jl. Dat was een inspirerende dag. Nu nog de uitvoering :)!!

Wim Haver November 29, 2019

Windenergie en zonnevelden zijn onvermijdelijk voor klimaatneutraal en de RESSEN. Maar niet overal. Waar, dat bepalen de bewoners van alle gemeenten, die dit in hun backyard krijgen. En verwijzen naar de overkant kan dan niet. We moeten het zelf oplossen en keuzen maken. Met uitleg waarom, waar, en hoe we er als burgers ook veel aan hebben. Werkgelegenheid en opbrengstdeling.